Nên làm gì khi thấy nướu tụt hoặc răng lung lay?

Bạn soi gương thấy răng mình như “dài ra”, hở cả chân răng — hoặc đẩy nhẹ thấy một chiếc răng hơi lung lay? Đừng bỏ qua, nhưng cũng đừng hoảng. Đây là những tín hiệu cần xử lý đúng cách, và có những việc tuyệt đối không nên tự làm.

Xin nói rõ hai điều ngay từ đầu. Một: đây là tín hiệu cần được xem, không phải chuyện vặt tự khỏi. Hai: nó cũng không phải là “án tử” cho cái răng — nếu xử lý sớm, rất nhiều trường hợp giữ được. Vấn đề nằm ở chữ sớm.

Khi nướu tụt

Nướu tụt là khi phần nướu ôm quanh răng rút xuống, để lộ phần chân răng vốn được che. Bạn thấy răng như dài ra, đôi khi ê buốt ở cổ răng khi ăn nóng lạnh. Hai lý do chính: chải răng sai (chà ngang quá mạnh, bàn chải quá cứng) và bệnh nha chu (vôi răng và viêm làm nướu, xương tiêu dần).

Không nên: tự ý chà mạnh hơn vì tưởng do chưa sạch — càng chà mạnh nướu càng tụt; không tự mua thuốc bôi nướu dùng kéo dài mà không biết nguyên nhân; và đừng mặc kệ, vì nướu đã tụt thường không tự mọc lại.

Nên: đổi sang bàn chải lông mềm, chải nhẹ nhàng xoay tròn ngay từ hôm nay; và đi khám để bác sĩ tìm đúng nguyên nhân — do chải sai hay do nha chu — vì hai cái xử lý khác nhau.

Khi răng lung lay — đừng đợi

Đây là dấu hiệu nghiêm túc hơn, cần đi khám sớm. Răng lung lay do nha chu gần như không tự chắc lại, vì cái giữ nó là xương, mà xương đã tiêu thì không tự đầy lên nếu không can thiệp.

Điểm mấu chốt là thời gian. Răng vừa chớm lung lay, xương quanh nó còn kha khá, thì cơ hội giữ cao: bác sĩ làm sạch sâu, điều trị nha chu, đôi khi cố định tạm để răng ổn định lại. Nhưng nếu đợi tới lúc răng lung lay nhiều, xương đã tiêu gần hết, thì thường không giữ được nữa. Và một chiếc răng bệnh để lâu còn có thể ảnh hưởng tới mấy răng lành bên cạnh.

Răng chớm lung lay là tín hiệu đi khám ngay, không phải tín hiệu chờ thêm. Mỗi tháng trì hoãn là giảm cơ hội giữ răng.

Đi khám thì bác sĩ làm gì?

Nhiều người ngại đi khám vì không biết sẽ bị làm gì, sợ đau. Một buổi khám nha chu thường diễn ra nhẹ nhàng: bác sĩ hỏi và khám, đo độ sâu của túi nướu quanh từng răng bằng một cây thăm dò nhỏ, thường chụp phim để xem mức độ xương còn lại. Từ đó biết bệnh đang ở mức nào.

Sau đó, việc điều trị cơ bản nhất là làm sạch vôi răng kỹ, cả phần dưới nướu — chỗ ổ vi khuẩn trú. Phần lớn các bước này được làm nhẹ nhàng, có gây tê nếu cần. Quan trọng là sau khi điều trị, bác sĩ sẽ nói thật với bạn: răng nào giữ được và cần chăm thế nào, răng nào tiên lượng khó. Bạn có một bức tranh rõ ràng để quyết định, thay vì cứ lo mơ hồ ở nhà.

Việc bạn làm ở nhà song song

• Chải răng đúng cách bằng bàn chải lông mềm, nhẹ nhàng, đủ hai phút, đừng bỏ lần buổi tối.
• Dùng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ mỗi ngày để làm sạch kẽ răng và viền nướu.
• Bỏ thuốc lá nếu có, vì thuốc lá làm bệnh nha chu nặng hơn và lành chậm hơn nhiều.
• Tái khám đúng lịch bác sĩ hẹn — nha chu là bệnh cần theo dõi đều.

Khi được kiểm soát tốt, bạn hoàn toàn có thể giữ răng khỏe thêm rất nhiều năm. Khi thấy nướu tụt hay răng lung lay: đừng hoảng, nhưng đừng để mặc — đổi ngay sang chải nhẹ với bàn chải mềm, đừng tự xử bằng chà mạnh hay thuốc bôi tùy tiện, và đi khám sớm.