3 thói quen đơn giản giúp cả nhà bớt sâu răng

“Bác sĩ ơi, nhà em đánh răng đều mỗi ngày mà sao vẫn sâu?” — đây là câu chúng tôi nghe gần như mỗi tuần. Và câu trả lời làm nhiều người bất ngờ: sâu răng phần lớn không nằm ở việc bạn đánh răng mấy lần, mà nằm ở ba thói quen rất nhỏ gần như không ai để ý.

Vì sao đánh răng đều mà vẫn sâu?

Sâu răng không phải tự nhiên mà có. Nó là một phép tính khá đơn giản, gồm bốn thứ cộng lại: mảng bám, đường, axit và thời gian.

Trên răng luôn có một lớp màng vi khuẩn mỏng, gọi là mảng bám. Khi bạn ăn đồ ngọt, đồ tinh bột — cơm, bánh, trà sữa — đám vi khuẩn này lấy đường đó và thải ra axit. Axit bào mòn men răng, mỗi lần như vậy kéo dài chừng hai mươi phút. Hãy để ý chữ thời gian, vì lát nữa nó là chìa khóa của thói quen thứ ba.

Vậy đánh răng là để phá lớp mảng bám đó đi, trước khi nó kịp làm hỏng men. Nhưng nếu bạn đánh không đúng lúc, không đúng chỗ, thì dù ngày đánh ba lần, mảng bám vẫn còn nguyên ở những nơi quan trọng nhất. Và đó chính là chỗ ba thói quen này bước vào.

Thói quen 1 — Đánh răng thật kỹ vào buổi tối

Nếu chỉ nhớ được một điều, hãy nhớ điều này: đánh răng kỹ trước khi đi ngủ.

Ban ngày, miệng bạn tiết nhiều nước bọt — đây là hàng phòng thủ tự nhiên, giúp rửa trôi thức ăn và trung hòa axit. Nhưng ban đêm khi ngủ, nước bọt gần như ngừng tiết, miệng khô, và đó đúng là lúc vi khuẩn được tự do hoạt động suốt bảy, tám tiếng liền. Đi ngủ với một hàm răng chưa sạch nghĩa là bạn vừa tặng cho vi khuẩn cả một đêm để phá răng.

Đánh kỹ là sao? Khoảng hai phút. Bạn thử bấm giờ một lần xem — phần lớn chúng ta chỉ đánh khoảng bốn mươi giây rồi tưởng đã sạch. Chải nhẹ nhàng, xoay tròn, đi hết mặt ngoài, mặt trong, mặt nhai. Đừng chà ngang mạnh tay, vì chà mạnh không sạch hơn mà còn làm mòn răng và tụt nướu.

Trong cả ngày, nếu phải chọn một lần đánh răng để làm cho thật kỹ, hãy chọn lần buổi tối.

Thói quen 2 — Làm sạch kẽ răng

Răng sâu rất hay bắt đầu ở kẽ — chỗ hai răng sát nhau. Vì sao? Vì bàn chải, dù tốt đến mấy, cũng chỉ làm sạch được ba mặt của răng; hai mặt bên tiếp giáp răng kế bên gần như nằm ngoài tầm với.

Nhiều người nói: “Em có xỉa tăm sau khi ăn mà bác.” Nhưng tăm chỉ đẩy được miếng thức ăn to ra, nó không lấy được lớp mảng bám mỏng bám trên thành răng. Dùng tăm lâu ngày, đầu tăm to cứng còn làm thưa dần kẽ răng.

Cái bạn cần là chỉ nha khoa: một sợi chỉ mảnh, luồn nhẹ vào kẽ, ôm sát thành răng kéo lên xuống vài lần. Mỗi tối một lần là đủ. Lần đầu dùng có thể hơi lóng ngóng, thậm chí chảy chút máu ở nướu — đừng lo, đó thường là dấu hiệu chỗ đó đang viêm nhẹ vì lâu nay chưa được làm sạch; chăm đều vài ngày là nướu khỏe lại.

• Nhà có người lớn tuổi, kẽ răng thường rộng hơn — có thể dùng bàn chải kẽ thay cho chỉ.
• Với trẻ con, cha mẹ làm giúp con tới khi con đủ khéo tay tự làm.

Thói quen 3 — Kiểm soát số lần ăn vặt

Thói quen thứ ba thường khiến ai nghe xong cũng bất ngờ, vì nó ngược với điều người ta hay nghĩ. Cái hại không nằm ở chỗ bạn ăn ngọt nhiều bao nhiêu, mà ở chỗ bạn ăn rải bao nhiêu lần trong ngày.

Nhớ con số hai mươi phút lúc nãy không? Mỗi lần bạn đưa đồ ngọt vào miệng — dù chỉ một viên kẹo, một ngụm trà sữa — là khởi động một đợt axit tấn công men răng chừng hai mươi phút. Người uống nguyên ly trà sữa trong mười lăm phút rồi thôi thì răng chỉ hứng một đợt axit. Người để ly trà sữa trên bàn nhâm nhi suốt ba tiếng thì răng bị tấn công gần như liên tục. Cùng một lượng đường, nhưng hại gấp nhiều lần.

Cách đơn giản nhất: gộp đồ ngọt vào bữa chính, ăn xong là dứt khoát thôi. Thèm trà sữa thì uống một lần cho đã, đừng nhâm nhi cả buổi chiều. Sau khi ăn ngọt, súc miệng bằng nước lọc cũng giúp được nhiều. Với con nít, không cần cấm tiệt bánh kẹo — chỉ cần cho ăn gọn vào một lúc rồi cho con súc miệng, thay vì để con cầm gói kẹo gặm cả buổi.

Tóm lại

Giữ răng khỏe phần lớn không đến từ thứ bạn mua, mà từ thứ bạn làm đều mỗi ngày. Ba thói quen cho gọn:

• Một — đánh răng thật kỹ buổi tối, khoảng hai phút.
• Hai — mỗi tối thêm một lần làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa.
• Ba — đừng ăn ngọt rải rác cả ngày, gộp lại rồi cho răng nghỉ.

Ba việc này cộng lại tốn chưa tới năm phút mỗi ngày, nhưng là năm phút đáng giá nhất bạn làm cho hàm răng của mình và của cả nhà.